EU AI Act · Mondiale bedrijven · Bijgewerkt juli 2026

EU AI Act voor mondiale bedrijven: wat niet-EU-bedrijven nu moeten doen

PowerQuant levert technische compliance-documentatie — geen juridisch advies.

De EU AI Act (verordening (EU) 2024/1689) is geen Europese verordening uitsluitend voor Europese bedrijven. Net als de AVG heeft de EU AI Act extraterritoriale werking: elke organisatie die AI-systemen op de EU-markt aanbiedt, of wier AI-systemen personen in de EU beïnvloeden, valt binnen de werkingssfeer — ongeacht of de organisatie gevestigd is in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Azië of elders.

Met de inwerkingtreding van de Digital Omnibus (verordening (EU) 2026/1744, gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU op 24 juli 2026, in werking met ingang van 27 juli 2026) zijn de tijdlijnen nu vastgesteld. Mondiale organisaties beschikken over een duidelijkere compliance-kalender — maar dat betekent niet dat verplichtingen kunnen worden uitgesteld.

Extraterritoriale werking: Artikel 2(1)

EU AI Act Artikel 2(1) bepaalt dat de verordening van toepassing is op:

• Aanbieders die AI-systemen op de markt brengen of in gebruik stellen in de EU — ongeacht of de aanbieder gevestigd is in de EU of een derde land
• Gebruikers van AI-systemen die gevestigd of gesitueerd zijn in de EU
• Aanbieders en gebruikers gevestigd in derde landen wanneer de uitvoer van het AI-systeem in de EU wordt gebruikt
• Importeurs en distributeurs van AI-systemen

Een Amerikaans SaaS-bedrijf dat een AI-wervingssysteem verkoopt aan Europese klanten is aanbieder onder de EU AI Act. Het maakt niet uit waar de servers staan. Doorslaggevend is of het systeem gericht is op de EU-markt en of de uitvoer ervan personen in de EU beïnvloedt.

Belangrijkste deadlines na de Digital Omnibus

De Digital Omnibus (verordening (EU) 2026/1744, in werking 27 juli 2026) heeft de centrale deadlines voor Bijlage III hoog-risico AI-systemen gewijzigd. Bijgewerkt overzicht:

• 2 februari 2025 — AI-geletterdheid (Art. 4): Reeds van kracht. Aanbieders en gebruikers moeten waarborgen dat medewerkers die werken met AI-systemen voldoende AI-geletterdheid bezitten om de mogelijkheden en beperkingen van de systemen te begrijpen.
• 2 augustus 2026 — Artikel 50 transparantie: Van kracht. ONGEWIJZIGD door de Digital Omnibus. Systemen die met gebruikers interageren moeten over AI-interactie informeren. AI-gegenereerde inhoud moet machineleesbaar worden gemarkeerd.
• 2 december 2027 (Verordening (EU) 2026/1744, in werking 27 juli 2026) — Bijlage III zelfstandige hoog-risico: Uitgesteld van 2 augustus 2026. Volledige verplichtingenset voor zelfstandige Bijlage III-systemen: technische documentatie (Bijlage IV), conformiteitsbeoordeling, CE-markering, EU-databaseregistratie (Art. 49), Art. 9–15 aanbiederverplichtingen.
• 2 augustus 2028 — Bijlage I ingebedde systemen: Hoog-risico AI ingebed in producten geregeld door Bijlage I-sectorwetgeving (Machinerichtlijn e.d.).

Bron: Verordening (EU) 2026/1744, Art. 1, gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU op 24 juli 2026.

EU-vertegenwoordiger: verplicht voor niet-EU-aanbieders (Art. 22)

Aanbieders die buiten de EU gevestigd zijn en hoog-risico AI-systemen op de EU-markt aanbieden, moeten een EU-vertegenwoordiger aanstellen (Art. 22). De vertegenwoordiger moet:

• In de EU gevestigd zijn
• Gemachtigd zijn om namens de aanbieder op te treden tegenover autoriteiten
• Zorgen dat de EU-conformiteitsverklaring en technische documentatie worden bewaard en toegankelijk zijn voor markttoezichtautoriteiten
• Worden geregistreerd in de EU AI-database als contactpunt van de aanbieder

Dit weerspiegelt de AVG Artikel 27-verplichting voor een EU-vertegenwoordiger voor niet-EU-verwerkingsverantwoordelijken. Voor organisaties die al een AVG-vertegenwoordiger hebben, geldt niet automatisch dat dezelfde rechtspersoon ook als EU AI Act-vertegenwoordiger kan optreden — de rollen en verantwoordelijkheden verschillen en moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

De KMO-drempel is verhoogd — maar de uitzondering is smal

De Digital Omnibus heeft de KMO-drempel verhoogd van 250 werknemers / EUR 43 miljoen omzet naar 750 werknemers / EUR 150 miljoen omzet wereldwijd. Bedrijven onder deze drempel blijven onderworpen aan de EU AI Act maar kunnen profiteren van:

• Verlaagde vergoedingen voor EU-databaseregistratie
• Gemakkelijkere toegang tot regelgevingssandboxes (Art. 62)
• Evenredige implementatierichtlijnen van nationale autoriteiten

KMO-status ontheft niet van de materiële verplichtingen: Artikel 5-verboden, Artikel 50-transparantie, Artikel 4 AI-geletterdheid en de Bijlage III hoog-risico-catalogus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking 27 juli 2026) gelden ongeacht de bedrijfsomvang.

GPAI-verplichtingen: nu van toepassing voor aanbieders van basismodellen

Artikelen 51–56 (GPAI — General Purpose AI) gelden voor aanbieders van AI-modellen voor algemeen gebruik, waaronder grote taalmodellen. Deze verplichtingen gelden ongeacht de nationaliteit van de aanbieder:

• Art. 53: Technische documentatie, gebruiksdocumentatie voor downstream-aanbieders, naleving van auteursrechtregels (Art. 53(1)(c)), en publicatie van een samenvatting van trainingsdata
• Art. 54: GPAI-modellen met systemisch risico (getraind met >10²⁵ FLOPS): adversarieel testen (red teaming), melding van ernstige incidenten, cyberbeveiligingsbescherming

Amerikaanse en Britse AI-laboratoria die GPAI-modellen op de EU-markt aanbieden — via API, clouddiensten of directe distributie — vallen in scope. Het EU AI-bureau is de primaire toezichthouder voor GPAI.

Wat een mondiale organisatie nu op orde moet hebben

Sancties: wereldwijde omzet is de grondslag

Artikel 99 EU AI Act stelt sancties vast op basis van wereldwijde omzet — niet uitsluitend EU-omzet:

• Artikel 5-overtredingen (verboden praktijken): tot EUR 35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet
• Schendingen van Art. 9–15 en Art. 51–56 (hoog-risico + GPAI-aanbiederverplichtingen): tot EUR 15 miljoen of 3% van de wereldwijde omzet
• Onjuiste of misleidende informatie aan autoriteiten: tot EUR 7,5 miljoen of 1% van de wereldwijde omzet

Voor een mondiale organisatie met EUR 1 miljard omzet betekent de 7%-boete een theoretische blootstelling van EUR 70 miljoen. De sancties zijn vergelijkbaar met de AVG maar gelden voor een bredere reeks verplichtingen.

Bronnen: Verordening (EU) 2024/1689 (EU AI Act), Art. 2(1), 5, 14, 22, 26, 50, 51–56, 99; Digital Omnibus Verordening (EU) 2026/1744, gepubliceerd Publicatieblad van de EU 24 juli 2026, in werking 27 juli 2026. Bijlage III zelfstandige hoog-risico deadline: 2 december 2027 (Verordening (EU) 2026/1744, in werking 27 juli 2026). PowerQuant levert technische documentatie — geen juridisch advies.